Tussentijd

We plannen onze agenda. En die is altijd vol. We gaan van de ene afspraak naar de andere en als we even niets te doen hebben duiken we massaal in onze telefoon om mail checken, het laatste nieuws te lezen of wat ons verder bezighoudt op Facebook, instagram of Whatsapp. Het lijkt alsof we voortdurend ‘aan’ staan, maar is dat eigenlijk wel zo? Dagen vliegen voorbij als een aaneenschakeling van todo-lijstjes (en die zijn nooit af). Zonder dat we het in de gaten hebben staat ons lichaam in een voortdurende stress-stand van het jagen op deadlines en het zorgen maken over dingen die nog afmoeten.

Mindfulness oefeningen zijn bedoeld om de automatische piloot te doorbreken, en daar horen ook automatische stresspatronen bij. Door met je volle aandacht aanwezig te zijn in het huidige moment kun je omschakelen van de ‘ik ren dus ik ben’-stand, naar simpele ervaren dat je er bent. Zodra je die overstap maakt, kun je ook voelen wat je nodig hebt om opgebouwde fysieke en of mentale stress los te laten. Hoe kun je in stressvolle periodes die je lichaam veel energie kosten, momenten kunt inbouwen waar je (wat van de) opgebouwde stress kunt loslaten en nieuwe energie kunt opladen? Een van de manieren om dat te doen is door het creëren van tussentijd.

Afkicken van je telefoon
Wachten tot je tijd over hebt… tja, dat zal niet snel gebeuren, maar wat wél extra tijd oplevert is het regelmatig uitzetten van je telefoon of tablet. Vaak vullen we onze pauzes met het checken van berichten. Inkomende mail, nieuws, het gaat dag en nacht door en die piepjes en meldingen hebben een verslavende werking, elke paar minuten gaat je hand weer naar je telefoon of tablet. Het activeert je stress modus, vernauwt je focus (tunnelvisie) waardoor je minder open staat voor nieuwe ideeën en mogelijkheden en je steeds maar doorgaat.

Tussentijd creëren
Daarnaast helpt het om jezelf toe te staan af en toe te mogen spijbelen: gooi zelf je agenda om, zeg een afspraak af of als iemand jouw afspraak afzegt, vul die plek dan niet onmiddellijk met ander werk maar zet een kruis voor jezelf. Draai je nog eens lekker om in bed, gun jezelf dat extra uurtje na een slechte nacht. Of ga een uur eerder weg van je werk. Beslis in het moment zelf waar je behoefte aan hebt: misschien ga je wandelen in het park, raak je in gesprek met iemand die naast je zit op een bankje, ga je rondstruinen in een boekhandel of ’s middags naar de film. Tussentijd geeft je de ruimte om te lummelen, te zwerven en open te staan voor toevallige ontmoetingen of spontane acties. Op voorwaarde dus dat je je telefoon of tablet uitzet of op de vliegtuigstand. Even niet bereikbaar voor de rest van de wereld, maar volledig beschikbaar voor jezelf en voor wat zich in het moment aandient.

Het effect
In plaats van onbewust ‘aan’ te staan op jagen en zorgen maken, waardoor voortdurend stresshormonen worden geproduceerd, kun je je zintuigen bewust ‘aan’ zetten op mindful genieten van wat zich aandient: geluiden, geuren, iets wat je ziet, proeft, of een aanraking. Zonder dat er iets van je wordt verwacht, er hoeft niets te worden bereikt of voor elkaar gekregen te worden. Het simpele feit dat je er bent en dat je ademt is al voldoende. Omdat niet langer de stressmodus wordt geactiveerd, stopt de amygdala in je brein met het produceren van stress hormonen en kan je hele systeem wat tot rust komen. Met als gevolg dat je focus ruimer wordt waardoor er letterlijk ruimte ontstaat voor een frisse blik, creativiteit en nieuwe ideeën. Ineens zie je een alternatief voor een dilemma waar je de hele dag al op blind staarde. En niet te vergeten: je batterij laadt op, zodat je straks weer verder kan.

 

Voetballen is niet voor meisjes

Ik was tien en iedereen had het erover in de klas: het allereerste meisjesvoetbalteam van ons dorp werd opgericht en ze zochten sportieve meiden. ‘Mag ik op voetballen?’ vroeg ik opgewonden aan mijn moeder. ‘Nee’ antwoordde ze met een afkeurende blik in haar ogen, ‘voetballen is niet voor meisjes’. Alleen jongens mochten voetballen en daarmee was het onderwerp wat haar betrof afgesloten. Mijn beste vriendinnetje Anne mocht wel meedoen, met lede ogen hoorde ik haar enthousiaste verhalen aan. Ik wilde er ook bijhoren!

Ze zoeken nog een goeie spits, is dat niet wat voor jou?

‘Ze zoeken nog een goeie spits’ zei de meester een paar dagen later, ‘is dat niet wat voor jou?’ Dat was de druppel. De eerstvolgende trainingsavond stond ik op het veld. In het donker van huis weggeslopen met gymkleren in mijn zwemtas gepropt. Rondjes lopen om het veld, dribbelen, de bal koppen, sprinten, ik vond het allemaal geweldig en voelde me als een vis in het water. Aan het eind kwam de trainer naar me toe om me te vertellen dat hij blij was dat ik meedeed – yes! –  maar dat ik wel andere kleren nodig had, namelijk voetbalschoenen en een outfit. Ik knikte schaapachtig en vroeg me ondertussen zorgelijk af hoe dat moest. ik wilde niet dat de trainer me zou wegsturen, maar thuis kon ik kon hier echt niet mee aankomen.

De schoenenzaak in ons dorp zat schuin tegenover de voetbalclub en verkocht ook voetbalspullen. Ik kende de eigenaren goed, het waren de ouders van Victor, een klasgenootje waar ik goed bevriend mee was. Bovendien kochten mijn ouders hier altijd schoenen en, omdat we met acht kinderen waren, hadden we er een lopende rekening. Ik besloot het erop te wagen en stapte de winkel binnen:“Ik heb voetbalschoenen nodig en een shirt, broekje en sokken.” De eigenaar grinnikte, hij wist precies wat de bedoeling was voor de nieuwe lichting voetbalmeiden. Even later liep ik glimmend van trots naar buiten met een volledige voetbaloutfit. Alles op rekening van de familie Kleve.

Er volgde een aantal weken trainen in het geniep, ik kreeg mijn positie rechtsbuiten. Toen werd onze eerste wedstrijd aangekondigd op zondagochtend om tien uur. Ai! Weer een tegenvaller, want op zondag gingen we altijd met het hele gezin naar de kerk. Gelukkig mocht dat soms ook op zaterdagavond, dus als ik het goed plande moest het lukken.

Een meisjesdroom gaat verloren

Het volgende moment staat in mijn geheugen gegrift. Terwijl iedereen zich klaarmaakt voor de kerk, sluip ik met mijn zwemtas op mijn rug naar de voordeur. Ik heb de deurklink in mijn handen als mijn moeder ineens vlak achter staat en verontwaardigd roept: ‘Waar ga jij naartoe?’ Ik schrik me dood. Ze grijpt me in mijn nekvel en neemt me naar binnen. Achter mij zwaait de deur open naar het voetbal en de vrijheid. In de keuken haalt ze een stinkend bergje kleding uit mijn tas tevoorschijn – al die weken niet gewassen – en een paar voetbalschoenen. ‘Hoe kom je hieraan?!’ Ik durf haar niet aan te kijken, maar hoor aan haar stem hoe boos ze is. Vol schaamte biecht ik alles op. Ik vertel haar over de wedstrijd en dat ik een hele goede spits ben, hoe ontzettend leuk ik het vind en dat ze me nodig hebben. Ze is onverbiddelijk.

Vele jaren later zit ik samen met mijn moeder aan de keukentafel. Ze vertelt me in geuren en kleuren over een voetbalwedstrijd die ze had gezien. Mijn moeder is sportfan in hart en nieren en haar favoriete sport is voetbal. Ze volgt alle wedstrijden op de voet en leeft fanatiek mee. Eens zag ik haar een halfgeschilde aardappel richting de televisie gooien, omdat ze het niet eens was met een beslissing van de scheidsrechter. Het was voor haar dan ook een droom die uitkwam toen haar oudste kleinkind, mijn nichtje van twaalf, erin slaagde om aan de Gelderse kampioenschappen meidenvoetbal mee te doen. Het toeval wou dat mijn nichtje zich de afgelopen jaren had ontwikkeld tot een razendsnelle spits en voetbalde bij dezelfde club als waar ik het ooit geprobeerd had. Je voelt ‘m misschien al aankomen…

Voor mijn moeder was een mooie plek gereserveerd op de tribune zodat ze alles goed kon zien. Glunderend en vol trots vertelde ze over de spanning van de wedstrijd en hoe goed mijn nichtje speelde. Ik was blij dat haar kleindochter haar zo had laten genieten, toen ik me ineens ten volle herinnerde wat er twintig jaar geleden was gebeurd. Ik had het heel diep weggestopt. Au! Onder tafel kneep ik mijn handen samen in een poging mezelf vast te houden en niet in huilen uit te barsten. Wat had ik graag gewild dat ze destijds zo trots op mij was geweest en me had aangemoedigd.

Boosheid is een reactie op de pijn van afwijzing en zolang je boos bent op een ander hoef je de pijn van jezelf niet te voelen.

Heel even vlamde mijn boosheid op. Hoe makkelijk zou het zijn om een venijnige opmerking te maken, maar ik deed het niet. Ergens wist ik: boosheid is een reactie op de pijn van afwijzing en zolang je boos bent op een ander hoef je de pijn van jezelf niet te voelen. Heling kan pas starten als je bereid bent contact te maken met de onderliggende gekwetste gevoelens en je over deze pijnlijke delen van jezelf ontfermt. In mijn geval het verdriet van het meisje van tien dat zich niet gezien en niet gewaardeerd voelde.

Mijn moeder merkte dat ik een beetje stil was. Ze stopte haar verhaal, het kwartje viel ook bij haar. Toen keek ze me aan en vertelde hoezeer het haar speet dat ze me destijds had verboden om te voetballen. Haar oprechte blik raakte me, ik kon zien dat ze het meende. ‘Het was een andere tijd’ vervolgde ze, ‘toen hoorde je als meisje niet te voetballen. Ik wist niet beter, maar als ik het nu zou kunnen overdoen zou ik heel anders kiezen.’ Haar woorden ontroerden me. Inderdaad, de tijden waren veranderd. In de context van ons gelovige gezin en de tijdgeest van toen begreep ik haar reactie. Ik zag ook haar goede intenties. De erkenning die ze me nu alsnog gaf hielp om mijn pijnlijke herinneringen te laten verzachten en haar te vergeven. Met een knipoog naar het kleine meisje in mij kon ik het niet laten om te zeggen: ‘Ik was vast ook een hele goede spits geworden,’ waarop mijn moeder onmiddellijk beaamde: ‘Ik weet het wel zeker!’

En daar zitten we dan, bijna veertig jaar later, mijn moeder en ik samen aan de buis gekluisterd voor de finale van het Europees Kampioenschap Damesvoetbal met Nederland in de finale! Vanuit de huiskamer leven we mee met alle spannende momenten, we joelen bij de goals en moedigen ‘onze meiden’ aan als het even tegenzit. Af en toe wisselen we een blik van verstandhouding en dan zie ik hoe mijn moeder volop zit te genieten. Ik geniet met haar mee. Wat ben ik dankbaar om dit moment samen met haar te kunnen delen. En wat ben ik trots op de Nederlandse vrouwen die het zover geschopt hebben. Moge vele meisjesvoetbaldromen de komende jaren uitkomen, nu de oranje leeuwinnen definitief de weg vrijgemaakt hebben.

 

Van hard naar hart voor jezelf

Iedereen mag er zijn, dat vinden we denk ik allemaal, maar hoe zit het met jou? Mag jij er ook zijn zoals je bent? Of moet er eerst nog wat gesleuteld en verbeterd worden voordat je jezelf goedkeurt? Hoeveel tijd en aandacht besteed jij aan de langste en meest intieme relatie in je leven… namelijk die met jezelf? Hoe aardig of hoe streng ben jij voor jezelf?

We leven in een maatschappij waarin status, schoonheid en bezit betekenen dat je succesvol bent en ‘erbij hoort’. Dus werken we hard, sporten ons suf en doen ons best om zo goed mogelijk te presteren. In plaats van onszelf te waarderen voor wie we zijn, met onze talenten én tekortkomingen, leven we een aangepaste versie van onszelf, op zoek naar de bevestiging, goedkeuring en liefde van buitenaf. We passen ons aan aan de hoge verwachtingen en eisen van anderen, en vooral die van onszelf. Ondertussen is er de angst om ieder moment door de mand te kunnen vallen als blijkt dat we niet de perfecte versie van onszelf zijn.

Nu begrijp ik dat ik, om het gevoel te hebben er echt bij te horen, mijn ware ik moet laten zien en dat ik dat alleen kan doen door liefde voor mezelf aan den dag te leggen. Jarenlang heb ik gedacht dat het andersom werkte: als ik me maar voldoende aanpas, dan word ik wel geaccepteerd en zal ik meer van mezelf houden. (Alleen al bij het intypen van deze woorden en de gedachte aan alle jaren dat ik op die manier heb geleefd, word ik doodmoe. Geen wonder dat ik me zo lang uitgeput heb gevoeld!) – Brené Brown

Als we ons goed voelen of iets goed gedaan hebben lukt het meestal wel om aardig voor onszelf te zijn, maar hoe praat je tegen jezelf als je een fout maakt, of wanneer dingen anders lopen dan je wilt: stel je bent een belangrijke werkafspraak vergeten, je vriend maakt het uit, je broek knelt om je billen of je hebt slapeloze nachten in verband met een presentatie waar je tegenop ziet. Ineens zijn ze daar, negatieve gevoelens van onzekerheid en angst en die stem in je hoofd die zegt dat je niets waard bent, dat je alles verkeerd doet en dat ‘die vette reet’ je eigen schuld is, geen wonder dat je vriend bij je weggaat!

Dus neem je je voor om nóg harder te werken, vaker naar de sportschool te gaan voor een killerbody en als je moe bent is er altijd weer dat stemmetje in je hoofd die je vertelt dat je niet genoeg je best doet en je niet moet aanstellen. Zo doen we dat of, laat ik het bij mezelf houden, zo heb ik dat jaren gedaan. Natuurlijk vertelde ik niemand over mijn onzekerheden en mijn sombere buien, sterker nog: ik was me er meestal niet eens van bewust, zo gewend was ik eraan geraakt om mezelf op deze harde manier toe te spreken. Op slechte dagen geloofde ik telkens weer die gemene kritische stem die me haarfijn wist te vertellen dat ik niet goed, slim, lief, leuk of sterk genoeg was.

Als we tegen onze vrienden zouden praten zoals tegen onszelf, dan zouden we geen vrienden meer over houden.

 

Het kan ook anders weet ik inmiddels. Jezelf waarderen voor wie je bent en niet wie je – met een hele lijst aanpassingen – zou kunnen zijn. Had ik toen maar geweten hoe ik van hard, naar zacht voor mezelf kon veranderen.
Een eenvoudige definitie van zelfcompassie is dat jezelf behandelt zoals je een ander zou behandelen die het moeilijk heeft. Het is echter goed mogelijk dat je, net als ik, naar jezelf veel strenger bent en hardere woorden gebruikt dan naar de ander.

Zelfcompassie is de levenshouding waarmee je op een vriendelijke en begripvolle manier jezelf steunt, juist op die momenten dat je ontevreden bent over je prestaties of over jezelf.

Lief zijn kun je leren

Gelukkig kun je leren hoe je wat aardiger tegen jezelf kunt zijn, iedereen kan het leren. De stem van compassie en liefde is van nature in ons aanwezig, het zit in onze genen. We kunnen onze compassievolle stem alleen vaak niet goed horen, omdat die kritische stem er zo hard doorheen tettert. De oefening hieronder helpt je om je kritische stem te herkennen en de volumeknop ervan wat zachter te zetten, zodat je je eigen compassievolle stem beter hoort.

Het uitspreken van vriendelijke, liefdevolle wensen ten aanzien van jezelf en met de intentie om te steunen, te troosten en te motiveren, leidt tot het ontwikkelen van een krachtige positieve innerlijke stem. Je eigen compassievolle stem. Deze helende kracht vormt een actief tegengif voor zelfkritiek en afgescheidenheid en versterkt een gevoel van verbondenheid omdat het je doet beseffen dat iedereen, net als jij, gelukkig wil zijn, en dat niemand pijn wil lijden.

Zelfcompassie oefening

Stap 1 – Merk op wat er gebeurt zonder jezelf te veroordelen

Opmerken en benoemen wat er gebeurt is nodig, want als je je eigen pijn niet opmerkt of je niet laat raken door je gevoelens omdat je ze onderdrukt of negeert, weet je ook niet dat je zelfcompassie nodig hebt. Bovendien creëert het opmerken van wat je voelt en denkt enige afstand, zodat je niet overspoeld wordt door pijn, verdriet en zelfkritiek. Geloof niet die kritische stem in je hoofd tekeer gaat, het zijn gedachtespinsels, spoken van de geest. En spoken bestaan niet, al lijken ze nog zo echt! Zodra je in de gaten dat je je rot voelt of merkt dat je jezelf op je kop geeft, kun je tegen jezelf: ‘Dit is moeilijk voor me.’

Stap 2 – Je bent een mens met menselijke trekjes, geen robot

Op momenten dat je een fout maakt voelt het vaak alsof je de enige bent, maar mens zijn betekent dat je sterfelijk, kwetsbaar en onvolmaakt bent. We maken allemaal fouten en we kennen allemaal onze momenten van twijfel, wanhoop, verdriet, boosheid, schaamte, schuld, angst en pijn. Dat is wat ons mens maakt. Het kan helpen om dat tegen jezelf te zeggen: ‘Niemand is perfect, anderen hebben het ook wel eens moeilijk.’

Stap 3 – Kies voor vriendelijkheid

Geloof niet die kritische stem in je hoofd die zegt dat je niet goed genoeg bent, dat je je aanstelt of dat je een sukkel bent. Naast de sterke neiging om jezelf te veroordelen, bestaat er ook een natuurlijke beweging uit te reiken naar degene die worstelt of pijn heeft met de wens dit te verlichten. Denk maar eens aan wat je zou zeggen tegen een goede vriend of vriendin in een soortgelijke situatie. Let daarbij op je toon waarop je tot je vriend(in) spreekt en de intentie die je hebt. Zeg bijvoorbeeld tegen jezelf: ‘Ik mag mezelf accepteren mezelf zoals ik ben’, of ‘ik vergeef mezelf mijn geworstel, ik mag fouten maken.’
In het begin is het voor veel mensen onwennig en zelfs ongeloofwaardig om vriendelijke woorden van steun en bemoediging tegen zichzelf te zeggen, maar wat ik dan altijd roep is: Fake it until you make it! Je brein heeft tijd nodig om bestaande denkpatronen te veranderen. Het is de krachtvan je intentie die ertoe doet en ja, oefening baart kunst. Je hebt toch ook niet in één keer leren fietsen of pianospelen?

Meer weten? Bestel dan hier mijn boek Hartvol, de kracht van zelfcompassie. Het staat boordevol praktische tips en oefeningen die je meteen kunt toepassen in je dagelijkse leven.

 

Lieve burgemeester

Brief aan Eberhard van der Laan, burgemeester van Amsterdam, gast in het televisieprogramma Zomergasten (30 juli 2017)

Lieve burgemeester

Het was een bewogen avond met u als Zomergast. Drie uur lang heb ik, samen met bijna een miljoen andere kijkers, ademloos uw programma gevolgd. Ik wist wel van uw populariteit in Amsterdam, maar nu begrijp ik beter waarom. Ik ben ook fan! Ik was geboeid door uw warme persoonlijkheid, uw grote betrokkenheid en oprechte, bevlogen manier van spreken. En dan is er ook nog de timing, want ook al hopen wij net als u, dat u ‘nog een poosje’ burgemeester blijft, u bent ongeneeslijk ziek en ik voelde me vereerd om deze kwetsbare tijd met u te mogen delen. De social media gonsde na afloop vol bewondering en ontroering over deze memorabele avond.

Burgemeester van ons allemaal

Wat maakt dat we u zo massaal in onze harten sluiten? Naast uw innemende persoonlijkheid was dat wat mij betreft omdat uw pleidooi over verbinding en verbroedering in wezen een oproep was om ons te herinneren waar het in het leven werkelijk om gaat: je hart openen voor elkaar, oftewel leven vanuit liefde en compassie. Met Amsterdam en de Amsterdammers als metafoor voor de wereld en haar wereldburgers. Niet voor niets werd u op twitter liefkozend ‘de burgemeester van ons allemaal’ genoemd.

Juist nu, in een tijd waarin er zoveel dreiging en geweld is, waarin de scriptschrijvers van de Amerikaanse serie House of Cards moeite hebben om de bizarre werkelijkheid van Trump’s presidentschap te overtreffen. Juist nu is het nodig om niet nog meer verdeeldheid te zaaien, maar te zoeken naar wat ons verbindt, uit te gaan van het goede in de mens (liefde), en elkaar begripvol te steunen op momenten van pijn, angst of verdriet (compassie).

De burgemeester die graag wil dat er harmonieus samen wordt geleefd, vindt dit mooi

De kracht van liefdevolle vriendelijkheid en compassie is gebaseerd op het besef dat iedereen, niemand uitgezonderd, gelukkig wil zijn, en dat niemand pijn wil lijden. Je hoeft geen boeddhist te zijn of verbonden aan welke religie dan ook, om op deze manier in het leven te staan. Dat ieder van ons van nature het vermogen heeft om compassievol te reageren, bleek uit het fragment dat u liet zien naar aanleiding van het noodlottige ongeval dat de ajacied Abdelhak Nouri trof. De supporters van de F-side organiseerden samen met de plaatselijke moslim gemeenschap een eredienst voor de jonge voetballer. Gedeeld verdriet leidde tot verbroedering tussen twee partijen die elkaar normaal gesproken niet kunnen uitstaan. Hun gemeenschappelijke liefde voor de sport en voor ‘Appie’ Nouri opende hun harten en verbond hen met elkaar. U probeerde u nog groot te houden, maar de beelden emotioneerden u ook want, zo zei u heel treffend: ‘De burgemeester die graag wil dat er harmonieus samen wordt geleefd, vindt dit mooi.’ Ik op mijn beurt werd geraakt door uw ontroering en pinkte ook een traantje weg.

Veel mindfulness- en compassieoefeningen zijn gebaseerd op de eeuwenoude wijsheid dat ieder van ons over de gave beschikt om liefdevol en vriendelijk te zijn, mededogend en vreugdevol naar anderen en naar zichzelf, maar we zijn vaak vergeten hoe het moet! We leven in onze eigen bubbel en zijn het contact met onszelf en met onze essentie verloren. U haalde ons even uit de ik-gerichte wereld en verbond ons met een grotere ruimte waar het niet uitmaakt of je moslim bent of F-sider, Amsterdammer, Rotterdammer, Marokkaan of Turk. We zijn allemaal mensen die, in essentie, harmonieus willen (samen)leven.

Ik hoop dat Amsterdam de lieve stad blijft die het is

Als klap op de vuurpijl kwam de slotvraag over wat u op de drempel van uw leven Amsterdam toewenst. Terwijl u aangeslagen vertelde dat u hoopt ‘dat Amsterdam de lieve stad blijft die het is’, liepen ook bij mij de tranen over mijn gezicht. Volgens mij deed Nederland op dat moment massaal een greep in de tissuebox Pfoe! Niet alleen omdat u ongeneeslijk ziek bent en sprak over uw nalatenschap, maar ook omdat u kiest voor de liefde. Dat raakte me. Geen economische welvaart of veiligheid als gewenst toekomstperspectief, iets wat je zou kunnen verwachten van een burgemeester, maar oprecht hopen dat Amsterdam een lieve stad blijft, met lieve mensen die lief zijn voor elkaar.

Een van de grote misverstanden die ik uit eigen ervaring ken en waar ik als mindfulness- en compassietrainer regelmatig tegenaan loop, is dat mensen uitspraken als ‘lief zijn voor jezelf’ en ‘lief zijn voor elkaar’ associëren met soft en zweverig. Door u als burgemeester en voormalig advocaat op te werpen voor de liefde, bewijst u het tegendeel. Daar ben ik u dankbaar voor. Temeer omdat ik uw missie deel; ook ik wil de wereld (inclusief mijzelf) wat liever maken.

Lief zijn voor elkaar begint met lief zijn voor jezelf

Zolang je je eigen fouten en tekortkomingen veroordeelt, is de kans groot dat je dat ook doet bij een ander. Zelfliefde en zelfcompassie vormen de basis van een liefdevolle samenleving. Het zit van nature in ons, vriendelijkheid, liefde, compassie, maar de meeste mensen vinden het moeilijker om aardig voor zichzelf te zijn dan voor een ander. Daarom heb ik een boek geschreven met uitleg en praktische handvatten: Hartvol, de kracht van zelfcompassie. Want lief zijn kun je leren.

Maar het allermeest dank ik u voor het tonen van uw kwetsbaarheid en uw gevoeligheid. Ik buig voor uw ontroering, uw tranen van verdriet, uw medeleven met ons, burgers in alle soorten en maten en uw pleidooi voor liefde.

Gevoeligheid is een teken van leven.
Liever gekwetst dan gehard.
Ik buig voor hen wiens harten openen op de moeilijkste momenten,
Voor hen die weigeren om hun harnas langer te dragen dan noodzakelijk,
Die herkennen dat moed de basis is van kwetsbaarheid.
Uiteindelijk vernietigen de oorlogszuchtige strijders elkaar,
Zij met een open hart zullen de aarde beërven – Jeff Brown.

Met hartvolle groet van een van uw vele fans uit Amsterdam,
Marlou

Hoogtepunten uit deze uitzending kun je hier terugkijken.

De gehele uitzending Zomergasten, met Eberhard van der Laan is tot 9 augustus nog terug te zien via uitzending gemist.

Afbeelding Retraite weekend mindfulness zelfcompassie

Een ‘Hartvol’ weekend om je onder te dompelen in mindfulness en zelfcompassie door middel van meditaties, stilte, reflectie- en bewegingsoefeningen. Alles is erop gericht om te ontspannen, te verzachten en een diepere verbondenheid te ervaren met jezelf en anderen: compassievolle dagen die je uitnodigen om te stoppen met wat je aan het doen bent, op te merken wat er in je leeft en daar met warmte, begrip en vriendelijkheid op te reageren. Het rustige en uitgestrekte landschap van de Maanhoeve draagt bij aan je beleving.

Enige ervaring met meditatie/mindfulness/zelfcompassie is welkom, maar niet vereist.

Programma
Op vrijdagavond en zaterdag overdag respecteren we Noble Silence. We ontmoeten de verstilling en ruimte in onszelf, gaan ‘naar binnen’, ondersteund door begeleide meditaties, reflecties en mindful bewegen (Qigong/Dru Yoga). Er is gelegenheid om een wandeling te maken door de schitterende stiltetuin, het labyrint, op een bankje te mijmeren of te rusten. Zaterdagavond maken we een beweging ‘naar buiten’ met de stem van je hart. Zondag oefenen we om in relatie met anderen te zijn zonder de verbinding met onszelf te verliezen, met meditaties die je alleen doet en soms in tweetallen. De begeleiding is in handen van Marlou Kleve, mindfulness/compassie trainer en auteur van het boek Hartvol, de kracht van zelfcompassie.

Data
3 – 5 mei 2019
8 – 10 november 2019

Praktisch
Je kunt vrijdag aankomen vanaf 17.00 uur om je lekker te installeren en de locatie te verkennen. Na een lichte avond maaltijd begint het programma om 19.30 uur. Het weekend eindigt zondag om 15.00 uur.

Locatie
De Maanhoeve, Exloërveen 18a, 9574 PB Exloërveen (regio Emmen, Drenthe)

Prijs
€ 275, € 295 of € 325. We slapen standaard op 2-persoonskamers (€295). Evt in je eentje (iets duurder) of met 3-4 (iets goedkoper). Er wordt met veel aandacht en liefde vegetarisch voor ons gekookt door Wim en Ida, de beheerders, rekening houdend met dieetwensen. In overleg is er een transfer vanaf NS Station Emmen en carpoolen is mogelijk.

De kosten zijn inclusief:
* 2 overnachtingen, 2x ontbijt, 2x lunch, 2x diner, en een snack op zondagmiddag voor vertrek.
* Koffie, thee, vruchtensapjes gedurende de dag
* Elk dagdeel een groepssessie

Ja ik wil me aanmelden!
Je aanmelding is pas definitief nadat de trainer contact met je heeft opgenomen en je aanmelding is verwerkt.